VESAYET


VESAYET
3 votes, 5.00 avg. rating (96% score)

Vesayet, küçüklerin ve kısıtlıların korunması amacıyla özel hukukta düzenlenen kurumdur. Kurum niteliği gereği kamu hizmeti görmektedir. Vasi ise küçüklük ve kısıtlılık halindeki kişilerin menfaatlerini gözetmek üzere sulh hâkimi tarafından atanan kanuni temsilcidir. Kayyım belirli bir işin görülmesi yada malvarlığının yönetilmesi için vasi makamınca kanunda öngörülen durumlarda istek üzerine veya resen atanan kişidir. Söz konusu koruma belirtilen kişilerin bizzat kendileri ve mallarını korumaya yöneliktir. Vasiler ve veliler velayet ve vesayet altındaki çocukların eğitimi bakımı menfaatlerinin korunması sorumluluğunu taşımaktadırlar. Ancak velayet vesayetten farklıdır. Velayet hısımlıktan doğar, ana baba tarafından birlikte kullanılır. Vesayet ise mahkeme kararı ile doğar. Velayet kural olarak küçükler içindir.

Küçükler kural olarak velayet altındadır. Ana babasının velayeti altında bulunan çocuğa ayrıca vasi atanmasına gerek yoktur. Ancak velayet altında bulunmayıp ergin olmayan çocukların vasi altına alınmaları gerekir. Ana ve babanın ölümü, gaipliği ve belirlenememeleri halinde küçük velayet altında bulunmayacaktır bu durumda vasilik makamı tarafından küçüğe vasi atanır. Bununla birlikte kısıtlılarda vesayete tabidir. Kısıtlama nedenleri; akıl hastalığı veya akıl zayıflığı, savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim ve özgürlüğü bağlayıcı cezadır. Bu sebeplerin varlığı halinde hakim kısıtlama kararı vermekle yükümlüdür. Bunun yanında bazı şartlarda tam ehliyetli bireyler vesayet makamından kendisi adına kısıtlama kararı verilmesini talep edebilir. Hâkim somut olayda korumanın gerekliliğini tespit ederek karar verir. Talep olmadan mahkeme resen kısıtlamaya karar veremez. Talep yazılı veya sözlü olabilir.

Türk Medeni Kanunu’na göre iki çeşit vasilik vardır; kamu vesayeti ve özel vesayet. Kamu vesayetini vesayet daireleri, vasi ve kayyımdır. Vasilik daireleri, vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi ve denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesidir. Vasiyi sulh hukuk mahkemesi atar ve denetler. Asliye hukuk mahkemesi sulh hukuk mahkemesinin üstünde denetim yapar ve bazen son onay mercii olarak görev alır. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na göre vasilik makamlığı göre çocuk mahkemesine verilmiştir. Kural olan kamu vesayetidir. Ancak bazı şartlarda vasilik altındaki kişinin menfaatleri haklı gösteriyorsa vasilik bir aileye verilebilir. Özellikle bir işletmenin, bir ortaklığın veya benzeri işlerin sürdürülmesi gerektiği takdirde gerçekleşir. Vasilik makamı aile meclisi olacaktır. Aile meclisi vesayet konusu kişinin vasi olmaya ehil ve denetim makamınca dört yıl atanacak en az üç hısımdan oluşur. Meclisi de asliye hukuk mahkemesi denetler. Aile meclisi yaptığı işlemlerden doğan zararlardan aynı sulh hukuk mahkemesi gibi sorumlu olur.

VESAYETİN ŞARTLARI

1-) Vesayet altına alınacak kişi bulunmalıdır. Bu kişi velayet altında bulunmayan küçük veya ergin olup kısıtlanmış birey olabilir.

2-) Özel vesayetin kurulabilmesi için talep gerekir, hâkim resen karar veremez. Vesayet altına alınacak kişinin tam ehliyetli iki yakın hasmı veya bir hısımı ile eşinin istemi üzerine denetim makamı özel vesayetin kurulmasına karar verir.

3-) Özel vesayetin kurulmasında vesayet altına alınan kişinin haklı yararı bulunmalıdır. Kanunda bir işletmenin, ortaklığın veya benzeri işlerin sürdürülmesi gereği sayılmıştır. Demek ki bu işler sınırlı sayıda düzenlenmemiştir. Denetim makamının menfaatin haklılığı konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır.

4-) Aile meclisine seçilen üyeler, görevlerini dürüstçe yerine getireceklerine dair güvence vermelidir. Bu güvencenin verilmesi kanunen zorunludur.

5-) Özel vesayetin kurulması için ilgili yakınlar vesayet altına alınacak kişinin yerleşim yerindeki denetim makamına başvurmalı ve bu konuda karar almalıdır.

VESAYETİN SONA ERMESİ

Özel vesayeti, kamu vesayetinin sona erme halleri aynıdır. Ayrıca aile meclisi görevini yapmadığında veya vesayet altındaki kişinin menfaati gerektirdiğinde denetim makamı her zaman aile meclisini değiştirebilir, özel vesayeti kaldırabilir. Özel vasilik sona erdirilirse yerine kamu vesayeti kurulur. Kamu vesayetinin sona erme halleri kanunda düzenlenmiştir. Buna göre küçük üzerindeki vasilik onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer. Aynı şekilde hükümlünün mahkûmiyet halinin sona ermesiyle de kendiliğinden sona erecektir. Diğer kısıtlılar üzerindeki vesayet yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı yüzünden kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılmasına, ancak kısıtlama sebebinin ortadan kalkmış olduğunun resmi sağlık kurulu raporu ile belirlenmesi halinde karar verilebilir. Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kısıtlanmış olan kişinin vesayetin kaldırılmasını isteyebilmesi, en az bir yıldan beri vesayet altına alınmasını gerektiren sebeple ilgili olarak bir şikâyete meydan vermemiş olmasına bağlıdır. Kendi isteğiyle kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılması, kısıtlamayı gerektiren sebebin ortadan kalkmasına bağlıdır.

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


+ 2 = dokuz